Avcılar kasabası olarak da bilinen Göreme, kaya kiliseleri merkezinin 500 mt. batısında ve Göreme vadisinin içerisine kurulmuş tabiat güzellikleri ve tarih kalıntılarıyla iç içe yaşayan bir kasabadır. Yaklaşık 5 km. karelik bir alana sahip olan bu yerde birbirinden güzel peri bacaları, kaya kovukları ve ikonoklastik dönemlerden kalma kiliseler mevcuttur. Bu kiliselerden pek çoğu daha önceleri tahrip edilmiş, günümüzde yalnızca bir iki tane freskli kilise ayakta kalabilmiştir. Buranın sakinleri o görkemli peri bacaları ve kaya kovuklarıyla beraber yaşamlarını içe içe sürdürüp gitmektedirler. Bu bölgede kış mevsiminin soğuk olması, yazında sıcak olması nedeniyle bazı kaya kovuklarının içine kesme taşlarla odalar ilave edilerek kış mevsiminin soğundan, yaz mevsiminin de sıcağından korunulur. Yapılan bu odalar kışın ılık yazın serin olmaktadır. Bunlardan bazılarıda bu gün turizme pansiyon olarak hizmet vermektedir.

Kapadokya bölgesindeki peri bacalarını ve uçsuz bucaksız güzellikler seyretmek için kasabanın 2 km batısındaki üzüm bağlarından veya Uçhisar Kalesi'nden bakılması gerekmektedir. Göreme kasabası sakinleri turizmin önemini çok iyi kavramış ve turizme hizmet etmeyi bir görev bilmiştir. Bu nedenle buraya kendi imkanlarıyla otel, motel, kamping ve pansiyonlar yaparak misafirperverlikleriyle yöreye gelen yerli ve yabancı turistlere yardımcı olup onlara Türk konuk severliğinin en güzel örneklerini sunmaktadırlar. Burada bulunan kaya kiliselerden Kadir Durmuş Kilisesi, Keşişdere mevkiinde kasabanın batı istikametindedir. 6 sütün üzerine yapılmış olup içerisinde resim olmayan yapı itibariyle çok güzel bir kilisedir.

Yusuf Koç Kilisesi ise aynı mevkiide yüksek bir peri bacasına oyulmuş ve son zamanlara kadar güvercinlik olarak kullanılmıştır. İkonoklastik Dönemden sonra yapılan kiliselerden olup çapraz haç planlı ve iki apsislidir. Kilisenin direkleri yıkılmış fakat içindeki freskler temiz kalabilmiştir. İç yapısı ve resimler açık hava müzesindeki Elmalı Kilise'ye çok benzemektedir. Bahsettiğimiz bu iki kilise özel arazi olduklarından bunlara sahiplerinin isimleri verilmiştir. Asıl isimlerinin ne oldukları bilinmemektedir. Ayrıca Göreme kasabası M.Ö. dönemlere ait birçok medeniyetlere sahne olmuştur. Kasabanın ortasında bulunan anıtsal Roma Mezarı Göreme kasabasanın bir sembolü haline gelmiştir.

Göreme Açık Hava Müzesi ve Kiliseleri:

Karanlık Kilise;

13. yy. yapılan en güzel kiliselerden biridir. Resimlerinin canlı, boyalarının solmamış olmasının nedeni, dışarıdan fazla güneş ışığı almamış olması ve kök boyadan yapılmış olmasıdır. İncilde geçen konular bu kilise duvarlarına resim olarak çok güzel aktarılmıştır. Bunlar, kubbede İsanın takdisi, son akşam yemeği, 3 kıralın İsa'ya armağanlar sunuşu, günahkar insanlara yardım edişi, vaftizi, çarmığa gerilişi, havarilerden Judas'ın ihaneti, İncilci Mark ve John ile havarilerin resimleri dikkat çeken freskler arasındadır.

Tokalı Kilise;

Bölgenin en büyük kaya kilisesi olup 4 mekandan oluşur. Bunlar; Küçük boyutlu tek nefli eski kilise, büyük yeni kilise, eski kilisenin altındaki kilise ve yan şapeldir.

Saklı Kilise;

Göreme Açık Hava Müzesine 300 metre kala sağ taraf sırtlarında kalmaktadır. Kilisenin giriş kapısı asırlar boyu erozyondan dolayı kapısı kapanmış ve saklı kalmıştır. 1956 yılında tesadüfen ortaya çıkarılmıştır. Kilisenin içerisindeki fresklerin orjinalliğinin korunması kilisenin saklı kalmasından kaynaklanmaktadır.

Meryem Ana Kilisesi;

Tokalı Kilisenin yanından sola dönülür. 100 metre daha kuzeye doğru gittikten sonra derinliği 30 metreyi bulan Kılıçlar Vadisine varılır. Meryem Ana Kilisesinde, İncilden birçok sahnelerin yer aldığı freskler bulunmakta ve bu frekslerde Hz. Meryemin dua edişi, Hz. İsanın dua edişi ve çarmıha gerilişi ile diğer azizlerin figürleri yansıtılmaktadır.

EL Nazar Kilisesi;

Göreme Açık Hava Müzesinde varmadan sağdaki kuru çay yatağı boyunca 1 km gittikten sonra sol yukarı doğru ayrılan patika yoldan 100 metre daha ilerleyince üzüm bağlarının arasında yalnız kalan El Nazar Kilisesine ulaşılır. 11. yy. ait freksler bu kilisenin içinde bulunmaktadır.

Elmalı Kilise;

Kiliseler bölgesine giderken Kızlar Manastırını geçince yolun sağındaki kaya içerisine oyulmuştur. Dört sütun üzerine bir kubbe oturtulmuştur. Kubbe içerisinde İsanın takdisi, duvarlarda ise vaftiz edilişi, Kudüs'e göçü, son akşam yemeği, çarmıha gerilişi ve havarilerden Judasın ihanetini sembolize eden resimler mevcuttur.

Yılanlı Kilise;

İlgi çekici kiliselerden biridir. Bu kilisede sütun ve kubbe yoktur. Kavisli bir tavanı olup resimler yanlara yapılmıştır. Kilisenin içinde birde mezar vardır.

Çarıklı Kilise;

Göreme Açık Hava Müzesi Kiliseler zincirinin sonundadır. Taş merdivenleri erozyondan tahribata uğramış olup, sonradan yapılan demir merdivenlerle kiliseye ulaşulmaktadır.

Barbara Kilisesi;

Göreme Açık Hava Müzesi girişinin sağında bulunan, Elmalı Kaya Kilisesi kaya bloğunun güney kısmına oyulmuş, iki sütunlu haç planlı bir kilisedir.